Gouda zakt

Wie een vluchtig bezoek aan Gouda brengt, zal zich niet realiseren dat zich hier een groot probleem aandient. De stad zakt!

In feite is het geen nieuw gegeven. Heel Nederland zakt al miljoenen jaren, als gevolg van geologische activiteiten in de aardkorst. Of liever: Nederland kantelt een beetje. In Limburg zakt de bodem maar weinig, in het westen van het land is het een beetje meer. Maar in het westen komt daar een probleem bij. Hier bestaat de bodem uit slappe veen- en kleilagen, die de neiging hebben in te klinken tot op het niveau van het grondwater. Om dit gebied bewoonbaar te houden moet het dus worden bemalen, zodat het grondwater daalt en de bewoners droge voeten houden. Maar zodra het grondwater daalt, daalt de bodem mee, zodat het grondwaterpeil opnieuw moet worden verlaagd. Al sinds de tiende eeuw, toen de Hollanders dit gebied gingen bewonen, is hier een voortdurend proces gaande van bodemdaling, bemaling, opnieuw bodemdaling, extra bemaling, enzovoorts.

Tot nu toe kon dit proces gaande blijven. Maar problemen waren er wel. Infrastructuur op slappe bodem moet frequent onderhouden worden om de bereikbaarheid intact te houden. Extra onderhoud aan wegen en rioleringen kost heel veel geld. Maar de problemen waren beheersbaar. Het Waterschap nam regelmatig peilbesluiten en kon daarmee de echte wateroverlast steeds een stapje vóór blijven. Daar lijkt nu een einde aan te komen. Er is weer een nieuwe peilverlaging noodzakelijk, omdat het water in de grachten plaatselijk bijna over het randje loopt. Maar bij verdergaande daling van het bodemwater dreigen de funderingen van gebouwen droog te vallen en daardoor te gaan rotten, zodat de panden gaan scheuren en verzakken.

Dit is een probleem dat zich niet alleen in de binnenstad van Gouda voordoet. Vrijwel alle West- en Noord-Nederlandse steden kampen hiermee, omdat ze, net als Gouda, op slappe veen- en kleilagen zijn gebouwd. Maar in Gouda is het probleem het grootst en het meest urgent. Over enkele tientallen jaren kan Gouda de bodemdaling niet meer aan en ontstaat er een groot gevaar voor ons cultuurhistorisch erfgoed.

Voor de economische slagkracht van Nederland is het essentieel dat bodemdaling wordt aangepakt. Daarom zijn overheden, waterschappen, aannemers, ingenieursbureaus en kennisinstituten gezamenlijk aan de slag voor een grondige aanpak. Ook in Gouda is een ambtelijke werkgroep bezig de problemen en de daarvoor mogelijke oplossingen te verkennen. Op uitnodiging van Het Gouds Watergilde heeft deze werkgroep op 21 maart 2016 een eerste openbare verslaglegging gedaan. Een belangrijke stap voor kennisuitwisseling was bovendien het Nationaal Congres Veenbodemdaling dat plaats heeft gevonden op 31 maart 2016, getiteld ‘Heel Holland Zakt’.

Het Gouds Watergilde wijdt zijn elfde Waterconferentie geheel aan dit onderwerp. De conferentie heeft als titel ‘Gouda, Stad op Stelten’ en vindt plaats op 23 november 2017, vanaf 13.00 uur, in de Goudse Sint-Janskerk. Belangstellenden kunnen zich per mail inschrijven via hans. suijs@hetnet.nl.

Eén ding is duidelijk: Nederland, en met name Gouda, staan voor een geweldige opgave.